Реклама
Полезная информация
Облако тэгов
Друзья сайта
Ноябрь 2017
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
« Июль    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930  

Педагогика СРС

?ай заманда болса да адамзат алдында т?ратын басты міндеттерді? бірі – есті де е?бекс?йгіш, ?айырымды бала т?рбиелеу.

?р халы?  ?з ?рпа?ыны? адал, ?лкенді ??рметтейтін, ?діл, ерж?рек, ізгі ниетті, арожданды болып ?суін ?алайды. Б?л м?селені ?зіні? т?рмыс – салтына байланысты шешіп отыр?ан . Ол ?шін ?асырлар бойы ?олданылып, с?рыпталып, сыннан ?ткен салт – д?ст?рлерді педагогикалы? ?діс – т?сіл ретінде пайдаланып келген. ?ай ?лтты? болса да халы?тты? педагогикасына ??іліп, осыны к?руге болады.

Олай  болса, басты ма?сат – жас ?рпа?ты ?лтты? игіліктер мен адамзатты? ??ндылы?тар, рухани – м?дени м?ралар саба?тасты?ын са?тай отырып т?рбиелеу. ?лтты? ??ндылы?тарымызды ?лемдік де?гейге шы?ару?а ?абілетті т?л?а т?рбиелеу ?шін:

о?ушыларды? ?лтты? сана – сезімін ?алыптастыру;

жас ?рпа? санасына ту?ан хал?ына деген ??рмет, с?йіспеншілік, ма?таныш сезімдерін ?ялату, ?лтты? рухын дамыту;

ана тілі мен дінін, оны? тарихын, мідиетін, ?нері?, салт – д?ст?рін, рухани – м?дени м?ралдары ?астерлеу;

–       жас ?рпа? бойында жанашырлы?, сенімділік, намысшылды?, т?різді ?лтты?  мінездерін  ?алыптастыру сия?ты міндеттерді орында?анда ?ана басты ма?сат?а жетеміз.

Міне, сонда ?ана Елбасыны? ?зіні? ?аза?стан хал?ына Жолдауына «Б?секеге» ?абілетті ?аза?стан ?шін, б?секеге ?абілетті экономика ?шін, б?секеге ?абілетті халы? ?шін» ж?не «?лтты? б?секелестік ?абілеті бірінші кезекте оны? білімділік де?гейімен  ай?ындалады» деп атап ?ткен сенімін а?тай аламыз.

Сонымен ?азіргі мектепті? о?ушыларын жеке т?л?а етіп ?алыптастыруда адам бойында?ы асыл ?асиеттерді? к?зін ашып, оны ?о?амны? белсенді м?шесі етіп дайындау білім мен т?рбие ж?не дамыту ?атар ж?ргізілгенде ?ана ?лтты? ??ндылы?тарды тасымалдаушы ретінде жеке т?л?аны ?алыптастыруда?ы білім беру ?з д?режесінде ж?зеге асады. Жастарды? болаша??а деген ба?ыт – ба?дары отбасында, мектеп ?абыр?асында, ?о?амда, я?ни б?кіл ?орша?ан д?ние ортасында ?алыптасады. Б?л ?сіп келе жат?ан жастарымызды? бойында жеке т?л?алы? ?асиеттерді ?алыптастыруды тек ?аза?станды? білім к?лімінде ?ана емес, ?лемдік ?ркениетті елдермен т?жірибе алмасу ар?ылы іске асыруды ?алымды? де?гейде ойлауды ?ажет етеді. Осындай аса ма?ызды сенім ж?ктеліп отыр?ан жастарымызды? болаша?та мемлекеттік жауапты ?ызметтерді ат?аратындай, ?з м?десінен г?рі халы?ты? м?ддені д?ріптейтін ж?не ?лтты? ??ндылы?тарды тасымалдаушы жеке т?л?а болып ?сіп жетілуі ?шін олар?а сапалы білім беру, саналылы??а т?рбиелеу, жеке бас ??ндылы?ын к?теру о?у – а?арту саласыны? ?лесінде. ?азіргі ?ылым мен техниканы? ?ш?ыр заманында?ы озы? ойлы жа?ашыл білім ж?йесі жан д?ниесі, болмысы ?лтты? ??ндылы?тардан н?р ал?ан, н?р алып ?ана ?оймай ата – бабаны? рухани аманатын ерте?гі к?нмен жал?астырушы, я?ни тасымалдаушы жеке т?л?а болмысын ?алыптастыру – б?гінгі білім ж?йесіндегі ал?а басуды? негізігі факторына айналып отыр.

Ата – бабамыздан ?ал?ан ?лан – ?айыр жерді игеріп, дербес мемлекет ретінде ?з билігімізді са?тай отырып, ?зеге к??іліміз ашы? жомарт халы? ретінде дамып келе жат?ан еркін елміз. Сол ?ркениет ?ріне ?адам бас?ан еркін елді? ?рені? т?рбиелеу – ?стаздар ?ауымыны? ?лесіне тиіп отыр. Тарихымызды? тере?іне бойлап, б?гінді а?ыл – та таразысына салып ба?а беру, ?асырлар бойы с?ріп жат?ан ?аза? мемлекеті туралы ?з пікіріні? ашы? айта да, жеткізе де білетін жеке т?л?а т?рбиелеу – бізді? басты парызымыс ж?не м?детіміз.

?ай заманны? болсын м??алімі ?лы Абайды? «?стазды? еткен жалы?пас,?йретуден бала?а» дегеніндей, ?стаз деген киелі маманды?ты? сырын ашып, ?ыры мол, тере? д?ниеге еніп кеткелі к??ілдегі арман толастамай, тол?у мен ?уаныш ?атар алмасып мектеп деген ?лкен дарияда ж?зіп келе жатырмын. Дарияда ж?зген кеме ешуа?ытта то?тамауы ?ажет, то?та?ан кезде дария т?біне батады, олай болса, м??алім де тура сол кеме сия?ты білім жолында еш то?тамай ?немі ізденіс ?стінде болуы керек. Сонда ?ана білім  дариясыны? тере?інде ж?зіп, те?із т?біндегі маржанды ?з ш?кіртеріне алып бере алады. Осы с?зіме д?лел ретінде о?ушыларды? ал?ан білімдеріні? н?тижесін к?рсететін біры??ай ?лтты? тестілеуде о?ушыларым ?з білімдерін сапа ж?не ?лгерім жа?ынан 100% – ?а ?ол жеткізіп ж?не «Алтын белгі» иегерлері атанып, жо?ары о?у орындарыны? грантын иеленуде. Демек, сапалы, тиімді ?рі н?тижелі ж?ргізілген ?рбір саба? – ?стазды? тынымсыз е?бегіні? ай?а?ы. ?стаз е?бегі осы д?режеге ие болса ?ана м??алім м?ратыны? орындал?аны ж?не мектеп ?з алдына ?ой?ан ма?сатына жеткені.

Жа?а заманны? тарихын жазатын, кезінде б?рмалан?ан т?старына ?діл ба?а беретін, оны? кемшін т?старын толы?тыратын б?гінгі жас ?рпа?. Сонды?тан да елімізде ж?ріп жат?ан ау?ымды ?згерістерді? м?нін ?діл пайымдау б?рінен б?рын жас ?рпа?ты т?рбиелеп жат?ан мына біздерге, м??алімдерге ?лкен жауапкершілік ж?ктейді.

О?ушыларды Отанды с?юге, адалды??а, адами тазылы??а, ізгілікке, имандылы?  пен инабаттылы??а, салт – д?ст?рлі ??рметтеуге ?йретіп баулу – ?рбір ?стазды? абыройлы парызы ж?не ?арызы деп білемін. Ол ?шін м??алім ?азіргі заман?а лайы? ?зіні? білім беру ісінде рухани, этном?дени д?ст?рлерді са?тап, дамыта отырып, шы?армашылы? ізденіспен ж?мыс істеп, ?мірге еніп жат?ан жа?а технология мен техниканы ме?герген, білігі мен білімі жо?ары ?ла?атты  т?л?а болуы тиіс.

Б?гінгі мектепті? басты міндеті – ?зіндік ой – к?з?арасын ашы? айта алаты, ?мірге бейім т?л?а ?алыптастыру болса, о?ан м??алімні? ш?кіртінде деген с?йіспеншілігі, оны т?л?а ретінде ба?алуы баланы? адамды? ?асиеттеріні? дамуына басты кепіл бола алады.

         Б?л міндеттерді ж?зеге асыру ?шін ?лтты? тілімізді, дінімізді, м?ра – м?ра?аттарымызды, ата – бабаларымыздан ?ал?ан ?сиеттерді, на?ыл с?здерді білім беру барысында пайдалану керек. ?лы ??лама Махм?д ?аш?ариды? «Т?рбие басы – тіл» дегенін еске алса?, ол – хал?ымызды? ?мірі, ?дет – ??рпы, ойлау ж?йесі, тарихы. Сол себепті де жа?а буын?а ?лтты? т?лім – т?рбие беру ?шін е? бірінші ?лтты? тілді дамыту ?ажет. Ал ана тілінсіз халы? ?ят бола алмайды. Ендеше ана тілімізді? ?олдану аясын  ке?ейтіп, ?лтты? білім беру ж?йесінде мемлекеттік тілді? м?ртебесін к?теру керек.

Эстетикалы? т?рбие дегеніміз – ?орша?ан д?ниені?, ?нерді? с?лулы?ын баланы? к?ру ж?не сол с?лулы?ты жасау ?абілетін дамыту ма?сатымен оны? жеке басына ы?пал етуге ба?ыттал?ан, ж?йелі процесс. Балаларды ?нер ??ралдарымен т?рбиелеу к?ркемдік т?рбие п?нін ??райды. Т?рбиеші баланы с?лулы?ты ?абылдау?а, о?ан эмоциялы? жауап беруге, сондай – а?, эстетикалы? ??ым, эстетикалы? пікір, эстетикалы? ба?а беру ?асиетін ?алыптастыру?а жетелеп апару?а тиіс.

Эстетикалы? сезім дегеніміз ?мірдегі, к?ркем ?нердегі ?семдікті ?абылдаудан туатын эстетикалы? н?р алу, тол?у, ра?аттану. Ол – адам тиби?атына ?ана  т?н жо?ары сезім.

К?ркемдік – эстетикалы? т?рбиені? міндеті баланы? жан – д?ниесін ?алыптастырумен байланысты. Баланы жаманды? пен жа?сылы?ты айыра білуге ?йрету, адамдарды? арасында?ы ?дептілікті т?сінуге баланы жа?сылы??а, п?ктілікке, мейрімділікке баулиды. Эстетикалы? т?рбиені? белгілері:

баланы? ?леуметтік ?мірдегі ??былыстар?а эмоцианалды жауап беруі;

бас?аларды? ?ай?ысы мен ?уанышын б?лісуге ба?ытталуы;

к?нделікті т?рмыс – тіршілікті (ойын ойнауды; б?лмені жинауды)

белсендірумен т?рлендіру ?мтылуы.

Бірлесе ?рекет жасау?а ?ажеттілік, бас?аларды? жетістіктеріне ?уану;

?з ?міріне ?ділділікті, мейрімділікті енгізуге ба?ытталу.

Эстетикалы? т?рбиені? ма?саты – баланы? бойында эстетикалы? ??ндылы?тарды сі?іруді ?ажетсіну, о?ан деген ?ызы?ушылы?ын, эстетикалы? тал?амын дамыту, эстетикалы? іскерлік пен да?дысын ?алыптастыру. Баланы? сезіміне ?сер ету шексіз ж?мыс ж?не т?рбие ж?мысыны? к?рделі саласы.

Эстетикалы? т?рбие – ке? ??ым. Ол бала?а ?мір ??былыстарын тере? ?абылдау?а, сенсорлы? ?рекетін д?рыс дамыту?а, білімге ??штарлы?ын арттыру?а ы?пал етеді, бай?а?ышты?ы мен ?серленгіштігін (?уану, ?ай?ыру)  жетілдіреді. Сонымен ?атар, эстетикалы? т?рбие балаларды? ?семдік ж?ніндегі т?сінігін ке?ейтіп, с?лулы?ты тану, с?йе білу, оны шы?армашылы?пен ?ндіре білу ?абілетін, эстетикалы? тал?амын, ?иялын дамытады. Сонды?тан, эстетикалы? т?рбиені бала дамуыны? ал?аш?ы сатысы – мектепке дейінгі кезе?нен бастау жан – жа?ты дамы?ан ?рпа? т?рбиелеуге ал?ы шарт жасайды.

Эстетика – б?л ?мірдегі, ?нердегі к?ркемдік туралы ілім. Б?л ілім к?ркемдік ерекшелігіне танып білу, жасампазды? пен «с?лулы? за?дылы?тары» бойынша жарату ж?не к?ркем шы?армашылы?пен эстетикалы? т?рбиені ж?зеге асыру за?дылы?тарын зерделейді. Ол за?дылы?тар мыналар: біріншіден, адам ж?не ?о?амда ?орша?ан орта?а бол?ан эстетикалы? к?з?арасыны? туындауы, дамуы мен адамны? д?ниені эмоциональды сезім ар?ылы танып білуі; екіншіден, адамны? ?орша?ан ортаны ?ажетсінуі, с?рау – талаптары, ?алауы бойынша ?айта ??ру?а ба?ыттал?ан іс – ?рекеті; ?шіншіден, т?л?аны? эстетикалы? м?дениетіні? ?алыптасуы.

Эстетика ??ымын ?ылыми ?олданыс?а ХVІІІ ?асырды? орта шенінде неміс философы Александр Баумгартен енгізді. Ол эстетиканы грек тіліндегі “aisthetikos” – с?зінен ??растырып шы?ты. Этимиолгиялы? т?р?ыдан ал?анда “aisthetikos” –  сезім, сезіммен ?абылданатын деген ма?ына?а ие.

А.Баумгартен сезім ар?ылы ?абылдау?а м?мкін келетіндікті ?семдік деп білген, ?семдікті? бірден – бір к?рініс табатын саласы, ?нер деп таныстыр?ан. Неміс философы эстетика?а ?семдікті ж?не оны? ?нерде к?рініс табуын зерттейтін ілім деген аны?тама берген.

Эстетика – сезім ?леміне ?атысы бар ??быстарды зерттейтін философияны? бір саласы болса, эстетикалы? т?рбие к?бінесе адамны? сезімін т?рбиелеу ар?ылы санасына ?сер етіп, іс – ?рекетіне ба?ыт – ба?дар беруді к?здейді. Ж?ріс – т?рыс адамдар арасында?ы ?арым – ?атынас талаптарын т?сініп, сезіну оны? эстетикалы? жа?ын ?амтиды. Этика мен эстетика іс – ?рекет, ж?ріс – т?рыс, мінез – ??лы? к?рністері ар?ылы – бірі – бірімен байланысып жатады. ?р н?рсені? м?лшері мен ?лшемін білу эстетикалы? жа?тан сезіну ар?ылы келеді. Эстетиклы? тірбиені? басты м?селесі – сезім ?леміне ?сер ?леміне ?сер ету, оны дамыту, ?алыптастыру. Сезім мен да?дылары ар?ылы с?лулы?ты т?йсіне – сезіне білуге т?рбилеу баланы? дара ?асиеттерін, барлы? м?мкіндіктерін ?алыптастырады.

Баланы? к?ркемдік – эстетикалы? дамуы с?тті болу ?шін т?рбиеші, педагог жас ерекшелігіне сай ?рт?рлі ойындар, саба?тарды? т?рлерін ?ызы?ты, ?рі тартымды ?ткізуі ма?ызды. Танымды? ы?палдар эстетикалы?  ?обалжулармен не??рлым ты?ыз байланысты болса, со??рлым н?тижесі де , ?обалжаулы да жа?сарады. Педагогты? балалар ?ажеттіліктерін, м?мкіндіктерін, ?ызы?ушылы?тарын ескере отырып, ?рбіреуімен ж?мыс, бала т?л?асынан дербестігін к?ркемдік шы?армашылы?та ай?ындауы,

Балалар?а жа?ымды жа?дай жасайтын болса?, к?ркемдік – эстетикалы? ?рекеті жа?сы ме?геру О?ыту мен т?рбиелеу білім беру беріп  ?ана ( Интелектуалды, эмоцианальды, ерікті? (дамыту керек. Бала адекватты, ?німді ж?не т?рбиелеу мектепте мекемелере ?оятын мі. Міндетті :

–       баланы? ?иятын,  эстетикалы?  сезімін, ?абыдауды ж?йелі ж?не ма?сат?а ба?ыттал?ан т?рде  дамыту; ?неріні? барлы? т?рі ?ажеттілік сия?ты сезімдерді тудырады;

–       баланы ?нер айма?ында?ы ?рекетке, а?аш?ы к?ркемдік білімді иегерн;

–       балаларды? шы?армашылы? ?абілеттерін дамыту

Балаба?шаларда?ы ??ркем – эстетикалы? о?? т?рбие ?рдісініе барлы? жа?тарымен ты?ыз байланысты. К?ркемдік – эстетикалы?,  т?рбие ж?мысын на?ты, н?тижелі ?йымдастыру ?шін, оны? мазм?нын, ?рбір жас ерекшеліп топтарды? талаптарын  аны?тап  алу ?ажет. К?ркемдік – эстетикалы? т?рбиені? мазм?ны баланы? ?алыптасуы мен дамуына, ?абылдауына, зеййіне, ?ызы?ушылы?ыны? дамуына байланысты ?арастырылады.

?дебиетші,  академик М?хамеджан ?аратаев «?демілікке ?ызы?пайтын,с?йсінбейтін адам жо?. ?демлікті ?нататын таби?и сезім туа пайда бол?анымен, ж?ре дамиды» деген екен. К?ркемдік, сымбаттылы?, эстетикалы? тал?ам, эстетикалы? ?ажеттілікті мектепке дейінгі баланы? бойына дарыта отырып, оны жетілдіру б?гінгі к?нні? талабы.

Педагогикалы? аспектіде к?ркемдік ?ажеттілікті т?рбиелеу дегеніміз балаларды? к?ркемдік шы?армашылы? ?абілеттерін дамыту, я?ни:

– ?нердегі к?ркемдік бейнелерді т?тас ?абылдау ?абілеті;

– ?лемге, орта?а сезімталды?пен ?арау ?абілеті;

– к?ркемдік ?лемді, ортаны ж?не Адамды тану ?абілеті;

–       шы?армашылы? ?рекетте, ?нерді? кез келген саласында т?жірибелік ?рекеттті ?олдану ?абілетті.

?алыптасу мен даму?а жа?ымды ж?не адекватты жа?дайларды жасау керек. К?ркемдік – эстетикалы? ?ажеттілікті т?биелеу моделі балаларды?  эстетикалы? т?рбиесі мен дамуына ба?ыттал?ан, ?йымдастырыл?ан педагогикалы? ?рекетті? ?ш компоненттік т?тасты?ынан т?рады:

– бала?а м?нерлі – бейнелі  ?нер т?ріні? ерекшеліктері жайлы т?сініктерін ?алыптастырып, ??ркем бейнелерді толы? ?абылдау?а м?мкіндік беретін  ?ажетті білімдер  жина?тау;

– сенсорлы? м?дениет пен эмоциялы ортаны ?абылдауы;

– ?нерге ?атысты к?ркеидік –шы?армашылы? ?рекетке білсенді ?ызыз?тыру.

Оставить комментарий

Current month ye@r day *